نسبت جمعيت روحانيون پس از انقلاب به رژيم سابق دهها برابر شده است. چرا علماي مشهوري مانند مرحوم بروجردي، مرعشي نجفي، علامه طباطبايی و... ديگر وجود ندارند؟

يکي از ثمرات پيروزي انقلاب اسلامي ايران، دگرگونی در وظايف و کارکردهاي روحانيت و افزايش کمي و کيفي آنان بود به ويژه با توجه به فراهم شدن زمينه‌هاي تحصيل و تحقيق در حوزه‌هاي علميه و نيازهايي که به لحاظ مذهبي در وضع جديد براي کل جامعه احساس مي شد، شمار طلاب با رشد قابل توجهي روبه‌رو شد. اين رشد هرچند نسبت به پيش از انقلاب اسلامي قابل توجه است اما به دليل نياز بسياري که در اين حوزه وجود دارد، همچنان در اين بخش کمبودهاي فراواني وجود دارد که اين موضوع مورد اذعان مسئولان حوزه‌هاي علميه و ساير نهادهاي فرهنگي است.

در اين ميان يکي از دغدغه‌هاي مهمي که همواره براي مسئولان حوزه‌هاي علميه وجود داشته، رشد سطح علمي طلاب و فضلاي حوزه‌هاي علميه به تناسب رشد کمّي آنان بوده است. اين موضوع در دستور کار حوزه‌هاي علميه قرار داشته و اقدامات خوبي هم در اين راستا صورت گرفته، به گونه‌اي که در حال حاضر تعداد قابل توجه‌ای از طلاب فاضل حوزه علميه قم در جايگاه‌هاي علمي، تبليغي و حتي اجرايي به بهترين شیوۀ ممکن به انجام وظايف و مسئوليت‌هاي خود مي پردازند.

در اين ميان برخي با پيش کشيدن نام‌هاي بلند آوازه­اي همچون مرحوم بروجردي، علامه طباطبايي و ساير علماي درگذشته از نبود چنين شخصيت‌هايي در حوزه‌هاي علميه سخن به ميان مي آورند، حال آن‌که اگرچه چنين شخصيت‌هايي (که حق بزرگی بر گردن حوزه‌هاي علميه و جهان تشيع دارند) امروزه در ميان ما نيستند و شايد برخي کارهاي عظيمي که در دوران حيات شريفشان انجام دادند، امروزه قابل تکرار نباشد اما اين‌گونه نيست که هيچ چهره علمي در سطح بالا نداشته باشيم.

يکي از دلایل اين‌که برخي چهره‌هاي نامدار گذشته اين­گونه نامشان بر سر زبان‌ها مي‌چرخيد ولي امروزه نام چهره‌هاي کمتري در سطح عموم مردم مطرح مي شود، اين است که در گذشته به دلايل متعدد از جمله کم بودن شخصيت‌هاي علمي وزين و سطح بالا، وقتي يکي از فضلاي حوزه‌هاي علميه همچون علامه طباطبايي، شهيد مطهري و برخي ديگر با شکستن فضاي موجود اقدام به نوآوري و ابتکار نموده و کاري جديد انجام مي‌دادند، طبیعتاً در فضاي علمي مطرح و حتي زبانزد عموم مردم می‌گردید، به عنوان مثال اقدامي که مرحوم علامه طباطبايي و شهيد مطهري در نقد انديشه‌هاي جديد به ويژه انديشه‌هاي مارکسيستي (که نسل جوان کشور را تهديد مي‌کرد) در قالب کتاب «اصول فلسفه و روش رئاليسم» انجام دادند، نیز تفسيري که مرحوم علامه طباطبايي به روش قرآن به قرآن نگاشت و طي آن علاوه بر احياي تفسير قرآن در جهان تشيع براي نخستين بار ابتکارات بي‌نظيري را انجام داد. نوآوري‌هايي که مرحوم بروجردي هم در زمينه علم رجال و هم در زمينه گردآوري احاديث شيعه انجام دادند و... همه و همه اقدامات ارزنده اي بودند که به دليل کمبودي که در فضاي علمي آن زمان وجود داشت، بسيار برجسته ديده شد، به همين دليل اين نام‌ها که تعدادشان بسيار اندک بود، درخشندگي فراواني پيدا مي‌کردند، اما امروزه با پيروزي انقلاب اسلامي و نيازي که براي ورود حوزه‌هاي علميه در گستره‌هاي معرفتي گوناگون احساس شد، فضاي حوزه‌هاي علميه نيز کاملاً تغيير يافت و حوزه‌هاي علميه به صورت جدي در عرصه‌هاي مختلف معرفتي وارد شدند و علاوه بر تربيت طلاب و فضلاي صاحب نام با روحيه ابتکاري و نوآورانه، آثار فراواني نيز در زمینه‌هاي گوناگون پدید آمد که به دليل تنوع حوزه‌هاي مورد بحث و شمار بالاي فضلايي که وارد اين عرصه‌ها شدند و نيز عادي شدن ورود طلاب و فضلا در اين عرصه‌ها، ديگر نام‌ها از برجستگي سابق برخوردار نيست، به عبارت ديگر در گذشته مثلاً ده فرد فاضل وارد عرصه‌هاي علمي مي شد و آثار بديع به وجود مي‌آورند که نام ایشان برجسته مي‌گشت حال آن‌که در حال حاضر هزاران نفر وارد اين عرصه‌ها مي‌شوند و اقدامات بسيار خوبي هم صورت مي‌گيرد ولي به دليل اين‌که چنين فعاليت‌هايي امروزه تقريباً عادي شده و حتي به انتظار همگاني از حوزه‌هاي علميه تبديل شده، ديگر نام‌ها چندان برجستگي ندارد، هرچند در فضاي علمي حوزه‌ها اين نام‌ها داراي شهرت بوده و متخصصان و صاحب‌نظران هر رشته، برجستگان رشته مرتبط با خود را به خوبي مي‌شناسند.