عزاداری عبادت نیست و ثوابی هم ندارد

  • نشان کردن
؟
شبهه روز

شبهه

متن شبهه:

1.  وقتي كه فردي براي امام حسين یا حضرت زهرا یا دیگر اهل بیت علیهم السلام گريه مي‎كند، بيش‎تر از روي دلسوزي و ناراحتي براي اتفاقات آن واقعه بزرگ است و از هيچ جهت، نه الي الله است نه لله؛ پس چطور است كه سينه‎زدن، گريه كردن وحتي شركت كردن در اين مجالس انسان را صاحب ثواب مي‎كند؟!

2.  اين عزاداري‎ها، عبادتي نيست که در اسلام شناخته شده باشد؛ نه در زمان حضرت محمد اين کار بود، نه در زمان خلافت علي علیه السلام؛

تا آن وقت که آل بويه حکومت نحس خود را در زمان عباسيان ايجاد نکرده بود، مسلمانان اين عبادت را نمي‎شناختند.

3.  حتي اگر گريه شيعه براي حسين، فقط از سر دلسوزي هم نباشد و براي راضي کردن الله نيز باشد، باز اين روش نه در دين است و نه از دين.

4.  حمزه شهيد شد، مثله شد، جگرش را خوردند، ... اما رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم نه خودش حرکاتي از اين دست کردند، نه به مسلمانان دستور دادند که بر سر و روي خود بکوبند و در کوچه‎ها شام غريبان برپا کنند!

5.  اين عزاداري‎ها با صبر، که دستور قرآن در هنگام مصائب است، منافات دارد.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

1.  عواطف و رفتارهای عاطفی انسان هیچگاه در خلاء و بدون موضوع پدید نمی‎آید. عاطفه یا هیجان، واکنش پیچیده بدنی، عصب‎شناختی، فیزیولوژیک و روان‎شناختی در مواجهه با رویدادی است که بار عاطفی دارد. واکنش‎های عاطفی بسته به حالتی که در روان انسان ایجاد می‎کنند، به عواطف مثبت و منفی تقسیم می‎شوند. البته در اینجا از مثبت و منفی، معنای ارزشی و اخلاقی آن مقصود نیست، بلکه مقصود، دوست‎داشتنی بودن یا نبودن یا ملائم طبع بودن یا نبودن (معنای روان‎شناختی) است. از نگاه ارزشی و اسلامی، اموری که ممکن است عواطف انسان را بر ‎انگیزد، در دو قسم الهی و غیرالهی قرار  می‎گیرد. هررویداد ذهنی (یاد خدا) یا واقعی (خواندن نماز) که نوعی از ارتباط را با احکام و ارزش‎های الهی دارد، اگر عواطف انسان را برانگیزد، واکنش عاطفی پدیدآمده از آن، الهی است؛ ولی اگر رویدادی، چه ذهنی و چه واقعی، به احکام و ارزش‎های الهی ارتباطی نداشته باشد، واکنش عاطفی برانگیخته از آن، غیرالهی خواهد بود.   

2.  ائمه بزرگوار شیعه، بویژه امام علی، حضرت زهرا، امام حسن و امام حسین علیهم السلام و یاران باوفایش برای انجام امر به معروف، نهی از منکر و اصلاح امور امت اسلامی، علیه بدعت‌هایی که در دین وارد شد، قیام کردند و شهید شدند. امام حسین علیه السلام علیه حکومت نامشروع یزید بن معاویه، که اساس اسلام را نشانه رفته بود، به پا خواست و خون‎ مطهرش مظلومانه بر روی زمین داغ کربلا فروریخت و اهل بیت آن حضرت ناجوانمردانه به اسارت دژخیمان یزیدی شهر به شهر و روستا به روستا گردانده شدند. تجسم چنین صحنه‎های هولناکی که مدعیان مسلمانی و پیروی از سنت پیامبر پدید آوردند، هر انسان منصف و آزاده‎ای، چه رسد به انسان‎های مؤمن، را غرق خشم، غم و نفرت می‎کند. امام حسین برای انجام فریضه الهی امر به معروف و نهی از منکر و ادای وظیفه دینی خود در اصلاح امت جدش قیام کرد. بنابر این همه اقدامات امام و یارانش عبادت الهی بود و همه حرکات و سکنات آنان به خداوند پیوندی ناگسستنی داشت. بنابر این گریستن و اظهار اندوه و خشم سوگواران حسینی از شنیدن مصائب آن شهدا، عبادت خداوند است و آنان را در مسیر قرب الی الله به پیش می‎برد. 

3.  عبادت در اسلام به دو قسم عبادات خاص و عام تقسیم می‎شود. مقصود از عبادات خاص، مناسکی است که خداوند برای تکریم مقام خود و اظهار تذلل عبد در برابر مولا ابتکار فرموده و انجام آن را به روش‎هایی مخصوص بر مؤمنان واجب کرده و مؤمنان باید آن‎ها را دقیقا طبق تعلیم قرآن و پیامبر انجام دهند. عباداتی مانند نماز، روزه، حج، زکات، وضو و مانند آن از این قسم عبادات است. در مقابل عبادت‎های خاص، عبادت‎های عام قرار دارد. مقصود از عبادت‎های عام رفتارهایی است که ابتکار شارع نیست، بلکه از نوع رفتارهای عادی و عمومی انسان‎ها است، لیکن خداوند متعال با قراردادن شروط و قیودی، آن را در خدمت تعالی انسان‎ها مؤمن و نزدیکی آنان به خودش جهت داده است. مثلا همه ما ممکن است با هرانگیزه‎ای، به انسان‎های دیگر غذا بدهیم، اما اگر کسی برای خشنودی خداوند، دیگری را اطعام کند، رفتار عادی او عبادت محسوب می‎شود و او را به خداوند نزدیک می‎کند.  یا مثلا خداوند در قرآن کریم می‎فرماید: « ... و با زنان خود به روش شایسته رفتار کنید ...» (نساء: 19) در این آیه خداوند به معاشرت معروفانه امر کرده، اما معنا و مصداق معروف بودن را بیان نکرده است، بلکه فهم و تشخیص آن را به عقلای جامعه ارجاع داده است؛ در حالی که برخی از روش‎های معاشرت معروف، از جامعه‎ای به جامعه دیگر متفاوت است. حال اگر کسی برای انجام حکم الهی طبق عرف جامعه خود با همسرش رفتار کند، رفتار او عبادت است. بر این اساس موضوعاتی مانند یاری مظلوم، دفاع از حق، مقابله با ظلم، رفع بدعت‎ و تحریف‎ از دین، حکم خدا است و بر هر مؤمنی واجب است اما چگونگی آن از سوی خداوند معین و مشخص نشده است. بنابر این اولا اعمال عبادی فقط در عبادات خاص منحصر و محدود نیست؛ ثانیا لازم نیست یک عمل عبادی عام حتما توسط پیامبر یا اهل بیت یا اصحاب آن حضرت انجام شده باشد.

4.  گریستن بر امام حسین یا حضرت زهرا نوعی دلسوزی است و ناشی از احساسات لطیف انسانی است، اما هدف آن قرب الی الله است، نه راضی کردن خداوند. خداوند دفاع از مظلوم و مقابله با ظلم و سرکوب ظالم را دوست دارد و خودش یاور مظلومان و دشمن ظالمان است. گریستن بر اهل بیت مظلوم پیامبر، روشی برای دفاع از آن مظلومان و موجب زنده نگهداشتن هدف و مکتب الهی پیامبر و مسیر امامان اهل بیت است.

5.  سوگواری‎های نامتعارف مانند قمه‎زنی، زنجیر تیغی زنی، دویدن بر روی آتش و راه رفتن بر شیشه‎های خرد شده، از نظر فقهای شیعه مردود است، اما گریستن، بر سینه‎زدن، نوحه‎خوانی و حرکت در کوچه و بازار، روش‎های متعارف و بدون ضرر سوگواری و از لحاظ فقهی مجاز است. سوگواری، رفتاری وابسته به عرف و فرهنگ جامعه است. رفتارهای عرفی، ممکن است از جامعه‎ای به جامعه دیگر متفاوت باشد. پیامبر اکرم بر شهادت حمزه گریست و زنان را برای گریستن بر حمزه تشویق فرمود. ایشان در مرگ فرزندشان ابراهیم چنان می‎گریست که اشک بر گونه‎های حضرت جاری می‎شد و بر دامانش فرو می‎ریخت. برخی از اصحاب ایشان را منع کردند، اما پیامبر فرمود اشک‎های من در فراق ابراهیم، رحمت الهی است و کسی که رحم نکند، از جانب خداوند به او رحم نشود!

اطلاعات مطلب

منبع
مرکز مطالعات و پاسخ‌گویی به شبهات (حوزه‌های علمیه)
تاریخ انتشار
18 آبان 05
بازدید
۲۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.