اما با همه اینها، وضعیت اقتصادی کشور، شاخصهای توسعه، سطح زندگی و رفاه نسبی مردم، بهرهمندی و دسترسی به خدمات عمرانی، بهداشتی، آموزشی و ... تحول بزرگی را نشان میدهد که با رژیم گذشته قابل مقایسه نیست؛ رژیمی که مردم از ابتداییترین امکانات زندگی محروم بودند. با این حال، وجود مشکلات و فشارهای اقتصادی موجب شده تا بیشتر بر مشکلات تمرکز شود و اقدامات انجامشده کمتر به چشم بیاید. آنچه به این مسئله دامن زده، جریان رسانهای دشمن است که در جنگ شناختی، با تصویرسازی نادرست و تحریف واقعیات، به بزرگنمایی مشکلات و القای احساس بدبختی میپردازد تا مردم داشتههای خود را نادیده بگیرند.
در این راستا، روایتهایی از دوره پهلوی در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود که تلاش میکند تصویری مثبت از وضعیت مردم در آن دوره القا کند. این جریان رسانهای تحریفگر با موجسواری بر مشکلات اقتصادی امروز، چهره زشت پهلوی را آنچنان بزک کرده که مخاطبان ناآگاه، بهویژه نسل جوان که آن روزها را ندیدهاند، تصور میکنند مردم در رفاه و آسایش بودهاند و گرانی وجود نداشته است. آنها ثابت بودن قیمت یک قوطی کبریت یا خودکار در دوره هویدا را مثال میزنند. برای روشن شدن واقعیت، به چند نمونه از گزارشهای خارجی و اسناد تاریخی درباره وضعیت اقتصادی و زندگی مردم در دوره پهلوی اشاره میکنیم.
گزارشهای خارجی از وضعیت ایران در دوره پهلوی:
جان فوران، استاد دانشگاه کالیفرنیا، وضعیت تغذیه و بهداشت در ایران دوران پهلوی دوم را چنین توصیف میکند: «۶۵ درصد شهرنشینان در سال ۱۳۵۱-۱۳۵۲ دچار سوءتغذیه بودند (که ۲۵ درصد آنها وضعیت بسیار بدی داشتند) و این در مقایسه با ۴۲ درصد در روستاها، رقم بسیار بالایی است. آمار بهداشتی نشان میدهد که در سال ۱۳۵۶، ایران در خاورمیانه بدترین نسبت پزشک به بیمار، بالاترین نرخ مرگومیر نوزادان و پایینترین نسبت تخت بیمارستان به جمعیت را داشت»[i].
یرواند آبراهامیان، استاد دانشگاه نیویورک، نیز آمار وحشتناکی از وضعیت تحصیل در آن دوره ارائه میدهد: «۶۸ درصد از جمعیت بزرگسال بیسواد بودند، ۶۰ درصد از کودکان نمیتوانستند دوره دبستان را کامل کنند و تنها ۳۰ درصد از داوطلبان کنکور وارد دانشگاه میشدند. شمار پزشکان ایرانی مستقر در نیویورک در دهه ۱۹۷۰ بیشتر از شهرهای ایران، غیر از تهران، بود»[ii].
آنتونی پارسونز، سفیر وقت انگلیس در ایران، میگوید: «زمان زیادی طول نکشید که فهمیدم سیاستهای شاه، هرچه که برای مردم به ارمغان آورده باشد، آسایش و خوشبختی به همراه نداشته است؛ حداقل در رابطه با مردم تهران چنین بود»[iii].
ارزیابی ادعای ثابت بودن قیمت اجناس در دوره پهلوی:
مراجعه به روزنامههای آن دوره، نادرستی این ادعا را آشکار میکند. روزنامهها و مطبوعات آن زمان، با وجود نظارت شدید حکومت پهلوی و سانسور گسترده، حقایقی متفاوت از داستانپردازیهای امروز را نشان میدهند:
تیتر اصلی روزنامه اطلاعات در ۳۰ فروردین ۱۳۵۰، از پاسخ هویدا به نمایندگان منتقد مجلس در مورد گرانیهای سرسامآور حکایت دارد.
تیتر اول همین روزنامه در بهمن ۱۳۵۰، از گرانی افسارگسیختهای خبر میدهد که دولت را وادار به اقداماتی برای مبارزه با گرانی کرده است[iv].
اسدالله علم، وزیر دربار محمدرضا پهلوی، در خاطرات خود مینویسد: «در تابستان ۱۳۵۲، بسیاری از انواع مواد غذایی کمیاب شد و اگر هم یافت میشد با قیمتی چند ده برابری به فروش میرسید. در ماههای نخست سال ۵۳، نان هم پیدا نمیشد و هویدا همواره اعلام میکرد که ما در "عصر طلایی" بهسر میبریم»[v]!
محمدرضا پهلوی در سخنرانی خود در اجلاس مجلسین سال ۱۳۵۲، به تورم ۲۰۰ تا ۴۰۰ درصدی اعتراف میکند و درباره افزایش قیمت کالاهای اساسی نسبت به دو سال قبل میگوید: «گندم ۳۲۰ درصد، شکر ۳۰۸ درصد، سیمان ۳۰۰ درصد، پشم ۲۲۰ درصد، آهنآلات ۲۰۰ درصد، پوست و چرم ۲۰۰ درصد و مواد پلاستیکی تا ۴۰۰ درصد افزایش قیمت داشتهاند»[vi].
روزنامه اطلاعات در ۲۱ تیرماه ۱۳۴۱، سخنان ارسنجانی، وزیر کشاورزی پهلوی را منتشر میکند که میگوید: «در حدود ۴۰ درصد مردم ایران گرسنه هستند. ۴۰ درصد دیگر هم نیمهگرسنه. غذا برای همه نداریم».
این گزارشها تنها بخشی از واقعیتهای دوره پهلوی را روایت میکنند؛ آن هم در شرایطی که جمعیت کشور یکسوم جمعیت کنونی بود، چندین برابر امروز نفت فروخته میشد، تحریمی وجود نداشت و رابطه خوبی با آمریکا و کشورهای اروپایی برقرار بود.
بنابراین، ادعای ثبات قیمتها و رفاه عمومی در دوره پهلوی، با اسناد تاریخی و گزارشهای معتبر داخلی و خارجی در تضاد کامل است و بخشی از جنگ شناختی دشمن برای تحریف واقعیتها و القای ناامیدی در جامعه محسوب میشود.
[i]. فوران، جان، مقاومت شکننده، ترجمه احمد تدین، تهران: رسا، ص 492.
[ii]. آبراهامیان، یرواند، تاریخ ایران مدرن، ترجمه محمد ابراهیم فتاحی، ص 255-253.
[iii]. روایت یک سقوط از زبان آنتونی پارسونز؛ https://www.irna.ir/news/83904445.
[iv]. https://irdc.ir/fa/news/5691.
[v]. https://www.mashreghnews.ir/news/1572544.
[vi]. همان.

دیدگاه کاربران
برای مشاهده و ارسال دیدگاه وارد حساب خود شوید.