او مفسر قرآن و از شاگردان برجسته علي ـ عليه السلام ـ و از دانشمندان بزرگ اسلام، به شمار مي آمد و علاقه شديد به خاندان نبوت داشت. وقتي از دنيا رفت، محمد بن حنفيه (فرزند علي ـ عليه السلام ـ ) مي گفت: «اليوم مات ربّانيّ هذه الامّة؛ امروز دانشمند الهي اين امت از دنيا رفت».
و در بستر رحلت اين گفتار بر زبانش جاري بود:
«خداوندا! زنده ام بر آن عقيده اي که علي ـ عليه السلام ـ بر آن زنده بود و ميميرم بر آن عقيده اي که او از دنيا رفت و پس از اداي اين سخن، جان سپرد».[1]
بهرحال در نهج البلاغه در دو سه مورد، مطالبي آمده که بعضي نسبت مي دهند که مورد خطاب امام علي ـ عليه السلام ـ ابن عباس بوده است و بعضي اين نسبت را ردّ کرده اند.
در اينجا به نقل يکي از موارد اکتفا مي کنيم. لازم به تذکر است که پس از جنگ جمل، امام علي ـ عليه السلام ـ ، عبدالله بن عباس را فرماندار بصره کرد.[2]
علامه خويي در شرح نهج البلاغه خود مي گويد: پس از گسترش اسلام، ماليات ها و غنائم اسلامي مانند سيل به حجاز سرازير شد بعضي از اصحاب به جمع کردن و اندوختن اموال، حريص شدند، امام علي ـ عليه السلام ـ آنها را نصيحت کرده و آنها را بر حذر داشت که ممکن است در پرتگاه سقوط به طرف دنيا قرار گيرند و دنيا آنها را فريب دهد. در اين راستا، يک نامه براي ابن عباس نوشت که در آن چنين آمده است:
«اما بعد: تو بر اَجَل مقدر، نمي تواني پيش دستي کني و از آن چه روزي تو نيست، نصيب تو نخواهد شد. و اعلم بانّ الدّهر يومان، يوم لک و يوم عليک؛ بدان که دنيا دو روز است: 1. يک روز به سود تو؛ 2. يک روز به زيان تو و بدان که دنيا خانه اي است در حال تغيير و تحول، آن چه که از دنيا براي تو تقدير شده، به سراغ تو مي آيد، هر چند ناتوان باشي و آن چه به زيان تو است، آن نيز گريبان تو را خواهد گرفت، هر چند قوي باشي و بتواني آن را از خود دفع کني».[3]
و در مورد ديگري مي فرمايد: «با روي گشاده با مردم روبرو شو و بر اساس قضاوت عادلانه به آنها بنگر و از خشم و غضب، سخت دوري کن که خشم انگيزه اي از شيطان است».[4]
امام، با اين نصيحت ـ حتي به شخصيت هاي بزرگ مذهبي ـ اخطار نمود که مبادا مردم را تحقير کنند، و بر اموال عمومي دستبرد بزنند و غفلت از دنيا آنها را مغرور سازد و مبادا دامن خود را به دنيا بيالايند و دنيا را هدف قرار دهند، بلکه دنيا را پلي براي آخرت و هدف هاي عالي معنوي نموده و از آن استفاده مشروع نمايند.
[1]. در اين باره، مطالبي در داستان 88 خاطر نشان شد.
[2]. اسد الغابه، ج3، ص194؛ رجال کشي، ص54؛ قاموس الرجال، ج6.
[3]. نگاه کنيد به نامه 72 نهج البلاغه ـ از روايات ابن عباس است که گفت: رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به من فرمود، از پنج چيز بيزاري بجو 1. قاسطين (طرفداران معاويه). 2. ناکثين (بيعت شکنان و آتش افروزان جنگ جمل). 3. خوارج و نهروان. 4. قَدَريه (جبري ها). 5. مٌرجئه که مي گفتند در ايمان ديگران نبايد دخالت کرد و خدا از ايمان هر کس بهتر اطلاع دارد. (رجال کشي، ص54).
[4]. همان.
دیدگاه کاربران
برای مشاهده و ارسال دیدگاه وارد حساب خود شوید.