همان گونه که از عنوان اين نگاشته بر مي آيد، سخنان و رهنمودهاي انديشه ساز و انديشه آموز رهبر انقلاب اسلامي، حضرت امام خميني ـ قدس سره ـ ، در زمينة «تبليغ و مبلّغان»، بسيار فراتر و فزون تر از پي نگاشته هاي ماست که بايد در مقامي ديگر و فرصتي بيشتر به گفته آيند و ترنمِ «مولوي» را زمزمه نمايند:
اين سخن را ترجمه پهناوري گفته آيد در مقام ديگري
ديگر آنکه، از هر گونه توضيح، تفسير و تحليل در اين زمينه پرهيز نموده ايم؛ چرا که در سر، سوداي نوشته اي «گزينشي» و نه «پژوهشي» را پرورانده ايم؛ اگر چه فرايندي پژوهشواره را پي گرفته و طي کرده ايم.
همچنين موضوعات و عناوين برگزيده شده براي اين سخنان و رهنمودها، با برداشت شخصي نگارنده از همان ها به قلم نشسته است .
آن موضوعات و عناوين که اميد است مقبول افتند و در نظر آيند، اين گونه اند:
1. تعريف تبليغ؛ 2. انگيزة تبليغ؛ 3. حکم تبليغ؛ 4. تبليغِ تبليغ؛ 5. شأن و مقام تبليغ؛ 6. ضرورت و اهميت تبليغ؛ 7. اهداف تبليغ؛ 8. مراحل تبليغ؛ 9. روش تبليغ؛ 10. اصول و مباني تبليغ؛ 11. شرايط تبليغ؛ 12. مواد و محتواي تبليغ؛ 13. تکنولوژي تبليغ؛ 14. ابزارها و رسانه هاي تبليغ؛ 15. ابعاد تبليغ؛ 16. قالب هاي تبليغ؛ 17. مديريت و سازماندهي تبليغ؛ 18. زبان تبليغ؛ 19. آفات تبليغ؛ 20. هشدارهاي تبليغ؛ 21. جامعه شناسي و تبليغ؛ 22. زن و تبليغ؛ 23. دشمن و تبليغ.
اکنون، هنگام آن رسيده است که گُزيده سخنان و رهنمون هاي حضرت امام خميني ـ قدس سره ـ در زمينة «تبليغ و مبلغان» را به تماشا نشينيم .
تعريف تبليغ
1. تبليغات که همان شناساندن خوبي ها و تشويق به انجام آن و ترسيم بدي ها و نشان دادن راه گريز و منع از آن است، از اصول بسيار مهم اسلام عزيز است. إن شاءالله در محدودة توانتان، نقاط کور و مجهول را براي مردم شريف ايران و جهان اسلام باز و روشن نماييد و چهارچوب اسلام ناب محمدي که در ترسيم قهر و خشم و کينة مقدس و انقلابي عليه سرمايه داري غرب و کمونيزم متجاوز شرق است و نيز راه مبارزه عليه ريا و حيله و خدعه را به مردم و بخصوص جوانانِ سلحشوران نشان دهيد.[1]
انگيزة تبليغ
2. براي خدا تبليغات کنيد که تبليغات، امر مهمي است.[2]
حکم تبليغ
3. جزء واجبات است که ما از اسلام تبليغ بکنيم.[3]
تبليغِ تبليغ
4. براي تبليغ هم لازم است ما تبليغ بکنيم.[4]
شأن و مقام تبليغ
5. همان طور که تحصيل، يک تکليفي است, تبليغ بالاتر است از او؛ تحصيل مقدمة تبليغ است؛ مقدمة اِنذار مردم است.[5]
ضرورت و اهميت تبليغ
6. مسئلة تبليغات يک امر مهمي است که مي شود گفت که در دنيا در رأس همة امور قرار گرفته است و مي توان گفت که دنيا بر دوش تبليغات است.[6]
اهداف تبليغ
7. لازم است آقايان علما و خطبا و دانشمندان محترم با وسايل ممکن، اين نهضت مقدس را معرفي نمايند و مقصد مسلمانان ايران را که همان برقراري حکومت اسلامي تحت پرچم اسلام و هدايت قرآن کريم و پيغمبر مکرّم اسلام است، گوشزد نمايند که برادران اسلامي ما بدانند ما به جز اسلام و برقراري حکومت عدل اسلامي فکر نمي کنيم.[7]
8. ما که مي گوييم مي خواهيم انقلابمان را صادر کنيم، نمي خواهيم با شمشير باشد، بلکه مي خواهيم با تبليغ باشد.[8]
مراحل تبليغ
9. تا اصلاح نکنيد نفوس خودتان را، از خودتان شروع نکنيد و خودتان را تهذيب نکنيد، شما نمي توانيد ديگران را تهذيب کنيد. آدمي که خودش آدم صحيحي نيست، نمي تواند ديگران را تصحيح کند، هر چه هم بگويد فايده ندارد.... . اگر خداي نخواسته يک گوينده اي خودش آلوده باشد، نمي تواند با گفتار خودش ديگران را از آلودگي جلوگيري کند. اول بايد خودمان را اصلاح کنيم و کوشش کنيم که ان شاء الله خودمان اصلاح بشويم و مردم را اصلاح کنيم.[9]
روش تبليغ
10. علما و روحانيون ـ ان شاء الله ـ به همة ابعاد و جوانب مسئوليت خود آشنا هستند، ولي از باب تذکر و تأکيد عرض مي کنم امروز که بسياري از جوانان و انديشمندان در فضاي آزاد کشور اسلامي مان احساس مي کنند که مي توانند انديشه هاي خود را در موضوعات و مسائل مختلف اسلامي بيان دارند، با روي گشاده و آغوش باز، حرف هاي آنان را بشنوند و اگر بيراهه مي روند، با بياني آکنده از محبت و دوستي، راه راست اسلامي را نشان آنها دهيد، و بايد به اين نکته توجه کنيد که نمي شود عواطف و احساسات معنوي و عرفاني آنان را ناديده گرفت و فوراً انگِ التقاط و انحراف بر نوشته هاشان زد و همه را يکباره به وادي ترديد و شک انداخت. اينها که امروز اين گونه مسائل را عنوان مي کنند، مسلّماً دلشان براي اسلام و هدايت مسلمانان مي تپد و الاّ داعي ندارند که خود را با طرح اين مسائل به دردسر بيندازند. اينها معتقدند که مواضع اسلام در موارد گوناگون، همان گونه اي است که خود فکر مي کنند، به جاي پرخاش وکنار زدن آنها با پدري و الفت با آنان برخورد کنيد. اگر قبول هم نکردند، مأيوس نشويد. در غير اين صورت، خداي ناکرده به دام ليبرال ها و ملي گراها و يا چپ و منافقين مي افتند و گناه اين، کمتر از التقاط نيست. وقتي ما مي توانيم به آيندة کشور و آينده سازان اميدوار شويم که به آنان در مسائل گوناگون بها دهيم و از اشتباهات و خطاهاي کوچک آنان بگذريم و به همة شيوه ها و اصولي که منتهي به تعليم و تربيت صحيح آنان مي شود، احاطه داشته باشيم.[10]
اصول و مباني تبليغ
11. تبليغات بايد بر اساس معنويات باشد؛ معنويات اساس اسلام است. سعي کنيد معنويات را زياد کنيد و از تشريفات تا آنجا که مقدور است بکاهيد. هميشه در فکر درست کردن سالن و ساختمان نباشيد، بلکه در فکر معنويات اسلام باشيد.[11]
شرايط تبليغ
12. وضع تبليغات بايد متناسب با نيازها و وضع حوزه ها باشد. بايد آقايان توجه داشته باشند هميشه دنبال مسائل واقعي بروند.[12]
مواد و محتواي تبليغ
13. آن چيزي که من توصيه مي کنم به همة اهل علم و به همة آقايان، به همة دانشمندان، اينکه دنبال اين برويد که معارف اسلامي را در بين مردم تقويت کنيد که رأس امور، اين معارف اسلامي است و اگر او درست بشود، همة کارها درست مي شود.[13]
تکنولوژي تبليغ
14. قوانين اسلام را در هر رشته اي که هست بنويسند، منتشر کنند، اگر موفق بشوند «دستگاه فرستنده» پيدا بکنند که به دنيا ابلاغ بکنند، اسلام را آن طوري که هست معرفي کنند به دنيا، بفهمد دنيا که ما چه داريم. (به تاريخ اين سخن، بيشتر دقت کنيد!)[14]
ابزارها و رسانه هاي تبليغ
15. در باب نشريات، خودتان مي دانيد که نقش نشريات در هر کشوري از همة چيزها بالاتر است. روزنامه ها و مجلات مي توانند يک کشوري را رشد بدهند و هدايت بدهند به راهي که صلاح کشور است و مي توانند که به عکس، عمل بکنند.... . نشريه بسيار خوب است و در صورتي که محتواي آموزنده باشد و دست اندر کاران آن متعهد باشند، اين نشريه رأس همة امور مي شود. انسان اگر انصاف داشته باشد، بايد به خاطر مردمي که قلم ها را براي اينها آزاد گذاشته اند، از قلم و قدمش استفاده و ديانت هم اقتضاي همين را مي کند. ما بايد نشريات مان مفيد باشد و اخلاق جامعه را اصلاح کنيم.... . آنچه که بيش از همه در فرهنگ مردم تأثير مي گذارد؛ اين حتي خودش اگر مجله را هم نخواند، ورق زدن مجله، اين خودش در روحيه اش تأثير مي کند... . در هر صورت، مجله نويسي آسان است، ولي مجلة صحيح نوشتن مشکل است. چهار عکس، چهار مقاله و چهار شعر و چهار تا فکاهي، اين آسان است، تخصص نمي خواهد. بايد مجله راه بياندازيد که وقتي جوان ها باز مي کنند، شکل و صورت و عکس هاي مجله و تيترهاي مجله طوري باشد مقابل آنکه پنجاه سال ما را به نابودي کشيد. شما بايد جبران آن خرابيِ پنجاه سال را بکنيد.[15]
16. اهميت انتشارات، مثل اهميت خون هايي است که در جبهه ها ريخته مي شود، مداد العلماء افضل من دماء الشهداء، براي اينکه دماء شهدا اگر چه بسيار ارزشمند است و سازنده، لکن قلم ها بيشتر مي تواند سازنده باشد و شهدا را قلم ها مي سازند و شهيد پرور هستند قلم ها.... کتاب هايي را که مي خواهيد منتشر کنيد، حتماً بدهيد عده اي از فضلا بخوانند و نظر دهند و خودتان دقيقاً بررسي کنيد... . توجه داشته باشيد کتاب ها و چيزهاي ديگري که از «قم» منتشر مي شود, غير از کتاب هايي است که در ساير شهرها منتشر مي شود. «قم» شهر علم و اسلام است. اگر خطايي از «قم» منتشر شود، در دنيا عَلَم مي شود. اين موضوع هم بايد مورد توجه باشد که از «قم» چيز خلافي منتشر نشود.[16]
ابعاد تبليغ
17. بر همه لازم است که تبليغات کنند، تبليغات داخلي براي اينکه مبادا خداي نخواسته، مردم تحت تأثير تبليغات سوءِ ابر قدرت ها واقع بشوند و بالاتر از او، تبليغات در خارج بايد بشود. ما تبليغات مان در خارج بسيار ناقص است و اشخاصي که از خارج مي آيند اينجا و با من ملاقات مي کنند، همه از اين مطلب شکايت دارند که در خارج، تبليغات کم است.[17]
قالب هاي تبليغ
18. شعرا در طول تاريخ بايد بنويسند اين امور را و به شعر، مردم را بيدار کنند و نويسندگان اگر مي توانند در نطق ها و نوشته هاي خودشان، در مجامعي که مي روند در شهرهاي خودشان، در کشورهاي خودشان، مسائل ايران را ابلاغ کنند و اگر نمي توانند در کتب و رساله هاي خودشان ثبت کنند که بعدها وقتي که مردم در نسل هاي بعد مي آيند، ببينند که دشمن هاي آنها کي هست و دوستان آنها کي و تکليف آنها با دوستانشان و دشمنانشان چيست؟ اگر ما در تبليغ قصورکنيم، اگر ما در گفتن و نوشتن شعر و نثر و همه نحو نوشتن و گفتن قصور کنيم، ما مديون نسل هاي آينده هستيم که ممکن بود با نوشته هاي شما، با نوشته هاي نويسندگان عزيز و با اشعار آنها بيدار شوند و مطّلع بشوند بر اينکه بر اين ملت ها در اين زمان چه گذشته است و ماها چه تحمل رنج ها کرديم، بلکه آنها در صدد علاج بر آيند و امروز نيز ما بايد در صدد علاج بر آييم.... . ما، همة شماها که نويسنده هستيد و خصوص شعرا که لسان شعر، بالاترين لسان است، بايد مردم را آگاه کنيم، نسل هاي فعلي را، نسل هاي آينده را و بنا بگذاريم بر اينکه اگر نمي شود در جوامع عمومي، از جوامع خصوصي و از افرادي که با آنها آشنا هستيم، شروع کنيم.[18]
مديريت و سازماندهي تبليغ
19. ما بايد در همة امور هماهنگي را حفظ نماييم، مخصوصاً هماهنگي در تبليغات که از اهمّ امور است، بايد بيشتر حفظ شود. بايد سعي کنيد وحدت و هماهنگي را به صورتي حفظ نماييد که هرگونه تبليغات سوء را از بين ببريد. مي دانيد که سلاح تبليغات، برنده تر از کاربرد سلاح در ميدان هاي جنگ است. بايد از اسلحة تبليغات آنها بيشتر ترسيد... بايد خطباي عظام ما که مبلّغين اسلام اند، علماي اعلام ما، طلاب عزيز ما و قشرهاي ديگري که در تبليغات دخالت دارند و مشغول اين عمل شريف هستندبايد به سرعت خودشان زيادي بدهند و تبليغات خودشان را تسريع کنند، البته روي يک موازيني و روي يک نظامي و روي يک سازماني که آن طور البته بهتر خواهد بود.[19]
زبان تبليغ
20. اگر ما همة زبان ها را براي تبليغ اسلام بدانيم، عبادتي بزرگ است. ما با زبانِ اينجا که نمي توانيم براي مردم آمريکا و ساير کشورها مسائل اسلام را بگوييم. امروز اسلام در اکثر کشورها مطرح است. اميدواريم که شما بتوانيد اسلام را براي مردم جهان عرضه کنيد... . پيش تر احتياج به زبان، زبان هاي خارجي نبود، امروز احتياج است به اين، يعني جزء برنامة تبليغات مدارس بايد زبان باشد، زبان هاي زندة دنيا، آنهايي که در همة دنيا شايع تر است، اين بايد يکي از چيزهايي باشد که در مدارس ديني ما که مي خواهند تبليغ بکنند، اين امروز محل احتياج است، مثل ديروز نيست که ما صدامان از ايران بيرون نمي رفت. امروز ما مي توانيم در ايران باشيم و به زبان ديگري، همه جاي دنيا را تبليغ کنيم، در همه جا مبلّغ باشيم... . تبليغ لازمه اش اين است که زبان بدانند. شما نمي توانيد برويد در انگلستان براي انگليسي ها با زبان فارسي تبليغ کنيد، يا در آمريکا اين طور، يا در شوروي، شما بايد با زبان اهلي آنها تبليغ کنيد و اين از امور لازمه اي است که پيش تر نمي شد اسمش را برد و حال مي بينيم جزء لازم ها است و واجبات است که بايد عمل بشود.[20]
آفات تبليغ
21. نکته اي که در اينجا ضمن تشکر از علما و روحانيون و دولت خدمتگزار حامي محرومان بايد از باب تذکر عرض کنم و بر آن تأکيد نمايم، مسئله ساده زيستي و زهد گرايي علما و روحانيت متعهد اسلام است که من متواضعانه و به عنوان يک پدر پير از همة فرزندان و عزيزان روحاني خود مي خواهم در زماني که خداوند بر علما و روحانيون منت نهاده است و ادارة کشور بزرگ و تبليغ رسالت انبيا را به آنان محوّل فرموده است، از زيَّ روحاني خود خارج نشوند و از گرايش به تجملات و زرق و برق دنيا که دون شأن روحانيت و اعتبار نظام جمهوري اسلامي ايران است، پرهيز کنند و بر حذر باشند که هيچ آفت و خطري براي روحانيت و براي دنيا و آخرت آنان بالاتر از توجه به رفاه و حرکت در مسير دنيا نيست که بحمدالله روحانيت متعهد اسلام، امتحان زهد گرايي خود را داده است، ولي چه بسا دشمنان قسم خوردة اسلام و روحانيت بعد از اين، براي خدشه دار کردن چهرة اين مشعل داران هدايت نور، دست به کار شوند و با کمترين سوژه اي به اعتبار آنان لطمه وارد آورند که إن شاء الله موفق نمي شوند.[21]
هشدارهاي تبليغ
22. اگر خداي نخواسته در منبر، شما چيزي بگوييد که خودتان عاملش نيستيد و در مسجد چيزي بگوييد که خودتان بر خلاف او عمل مي کنيد، مردم دل هاشان از شما منصرف مي شود و اين کم کم موجب شکست اسلام مي شود و اين به عهدة همة ماست.[22]
جامعه شناسي و تبليغ
23. حوزه هاي علمية سراسر کشور، خصوصاً حوزة علمية قم، حوزة مشهد، حوزة اصفهان، بايد کوشش کند امروز که مي توانند مبلّغ بفرستند به آن نحوي که بشناسد جامعه را و بفهمد که مشکلات چه است و بايد چه بکند و چه بگويد، تربيت کنند و قاضي تربيت کنند و مخصوصاً مبلّغين را زياد احتياج به آن است.[23]
زن و تبليغ
24. آن وقت همچون محصور کرده بودند که براي بانوان هيچ حق، قائل نبودند که حتي در يک مجمع ده نفري وارد بشوند و مسئله علمي بگويند و مسئلة عقيدتي بگويند. امروز اينها مي توانند با همة حفظ جهات اسلام، در همه جاي کشور تبليغات بکنند؛ بلکه در خارج از کشور هم.[24]
دشمن و تبليغ
25. بايد در مقابل شان جوان هاي ما گول نخورند از اين تبليغات فاسد؛ آمريکا اين طوري تبليغ مي کند. آمريکا نظامي نمي آورد اينجا، آمريکا «نويسنده» مي آورد اينجا، آمريکا «گوينده» مي آورد اينجا، آمريکا عمّال خودش که سال هاي طولاني آنها را تربيت کرده است، مي فرستد اينجا که اوضاع ما را به هم بزنند.[25]
به پايان آمد اين دفتر، حکايت همچنان باقي به صد دفتر نشايد گفت حَسبُ الحالِ مشتاقي
----------------------------
[1] . صحيفة نور، ج21، ص 113، 14/1/1368.
[2] . صحيفة نور، ج15، ص 200، 29/7/1360.
[3] . صحيفة نور، ج18، ص 100، 15/6/1362.
[4] . صحيفة نور، ج18، ص 100، 15/6/1362.
[5] . صحيفة نور، ج15، ص 429، 18/9/1360.
[6] . صحيفة نور، ج14، ص 41، 16/11/1359.
[7] . صحيفة نور، ج 9، ص 176، 29/6/1358.
[8] . صحيفة نور، ج18، ص 80، 2/6/1362.
[9] . صحيفة نور، ج13، ص 211، 27/9/1359، و ج 15، ص 205، 4/8/1360.
[10] . صحيفة نور، ج20، ص 243، 29/4/1367.
[11] . صحيفة نور، ج18، ص 80، 2/6/1362.
[12] . صحيفة نور، ج18، ص 79 و 80، 2/6/1362.
[13] . صحيفة نور، ج20، ص 103، 11/4/1366.
[14] . صحيفة نور، ج1، ص 123، 23/7/1343.
[15] . صحيفة نور، ج14، صص 248 و 249، 10/3/1360 و ج15، صص 35 و 37 و 38، 4/4/1360.
[16] . صحيفة نور، ج16، ص 137، 8/2/1361 و ج 18، ص 80، 2/6/1362.
[17] . صحيفة نور، ج16، صص 150 و 151، 26/2/1361.
[18] . صحيفة نور، ج17، ص 192، 21/11/1361.
[19] . صحيفة نور، ج16، ص 81، 25/12/1360 و ص151، 26/2/1361.
[20] . صحيفة نور، ج18، ص 80، 2/6/1362، و صص99 و 100، 15/6/1362.
[21] . صحيفة نور، ج20، ص 130، 6/5/1366.
[22] . صحيفة نور، ج18، ص 19، 21/3/1362.
[23] . صحيفة نور، ج15، ص 248، 18/9/1360.
[24] . صحيفة نور، ج18، ص 99، 15/6/1362.
[25] . صحيفة نور، ج10، ص 152، 16/8/1358.
تبليغ و مبلغان در گزيدة سخنان امام (قدس سره)

همان گونه که از عنوان اين نگاشته بر مي آيد، سخنان و رهنمودهاي انديشه ساز و انديشه آموز رهبر انقلاب اسلامي، حضرت امام خميني ـ قدس سره ـ ، در زمينة «تبليغ و مبلّغان»، بسيار فراتر و فزون تر از پي نگاشته هاي ماست که بايد در مقامي ديگر و فرصتي بيشتر به گفته آيند و ترنمِ «مولوي» را زمزمه نمايند:
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.